Kody w prawie jazdy (01.06, 78, 95) – co oznaczają?

Na odwrocie prawa jazdy, w rubryce oznaczonej numerem 12, czasem pojawiają się dodatkowe cyfry – kody i subkody. Czy wiesz, co znaczą? W tym artykule wyjaśniamy najczęściej spotykane kody: 01.06, 78 i 95, a także pokazujemy, jakiego rodzaju kody dotyczą pojazdów przystosowanych dla osób z niepełnosprawnością.

Kody w prawie jazdy – co oznaczają?

Kody w prawie jazdy to liczbowe oznaczenia wpisywane w rubryce 12 dokumentu, które określają warunki korzystania z uprawnień do kierowania pojazdami lub przekazują dodatkowe informacje o dokumencie. Jeśli rubryka 12 w Twoim prawie jazdy jest pusta, oznacza to po prostu, że nie masz żadnych dodatkowych warunków ani ograniczeń w prawie jazdy. Kody można podzielić na kilka grup: zdrowotne (wynikające z orzeczenia lekarskiego, np. obowiązek noszenia okularów), techniczne (związane ze specyfiką pojazdu, np. jazda wyłącznie automatem), administracyjne i informacyjne (np. wydanie wtórnika prawa jazdy) oraz kwalifikacyjne (np. potwierdzenie uprawnień zawodowych kierowcy). Osobną, dość rozbudowaną grupę stanowią kody techniczne przypisywane kierowcom, którzy prowadzą pojazd przystosowany do ich niepełnosprawności lub schorzenia. Dotyczą one m.in. wymaganej modyfikacji sprzęgła (np. sprzęgło sterowane ręcznie albo składany lub odkręcany pedał sprzęgła), modyfikacji w układzie hamulcowym (np. pedał hamulca dostosowany do obsługi lewą stopą, zmodyfikowany hamulec postojowy czy elektrycznie sterowany hamulec roboczy), a także modyfikacji pedału przyspieszenia, w tym jego wersji składanej lub odkręcanej. Osobne kody obejmują też wymagane modyfikacje urządzeń sterowania – takie, które można obsługiwać bez konieczności puszczenia kierownicy i akcesoriów – jak również wymagane modyfikacje fotela kierowcy czy wymagane modyfikacje lusterka wstecznego. W dokumencie może pojawić się również informacja o wymaganej protezie lub szynie ortopedycznej kończyny górnej albo dolnej, jeśli kierowca porusza się dzięki takim udogodnieniom. Wszystkie te kody mają jeden wspólny cel: precyzyjnie określić, jaki pojazd i w jakiej konfiguracji dana osoba może legalnie prowadzić.

Kod 01.06 w prawie jazdy – okulary lub soczewki

Kod 01.06 oznacza obowiązek prowadzenia pojazdu w okularach lub soczewkach kontaktowych. To jeden z najczęściej spotykanych kodów zdrowotnych – w przeciwieństwie do bardziej szczegółowych kodów 01.01 (wyłącznie okulary) czy 01.02 (wyłącznie soczewki kontaktowe), kod 01.06 daje kierowcy wybór sposobu korekcji wzroku. Kod ten wpisuje się na podstawie orzeczenia lekarskiego i dotyczy każdej kategorii prawa jazdy, na którą został nałożony – nie jest to ograniczenie przypisane do konkretnej kategorii, tylko do stanu zdrowia danej osoby. Jeśli podczas kontroli drogowej okaże się, że kierowca z takim kodem prowadzi bez wymaganej korekcji wzroku, może zostać ukarany mandatem, ponieważ formalnie nie spełnia warunków posiadanych uprawnień.

Kod 78 w prawie jazdy – jazda tylko samochodem z automatyczną skrzynią

Kod 78 oznacza, że posiadacz prawa jazdy może prowadzić wyłącznie pojazdy bez pedału sprzęgła, czyli z automatyczną skrzynią biegów. Ten kod pojawia się najczęściej u osób, które kurs i egzamin państwowy zdawały na samochodzie z automatem – w praktyce dotyczy to głównie kategorii B, ale sam mechanizm nie jest ograniczony do jednej kategorii: analogiczne ograniczenie (bez pedału sprzęgła albo bez dźwigni ręcznej zmiany biegów) może zostać wpisane również prawie jazdy na motocykl A, A1, A2 i AM, jeśli egzamin zdawano na pojeździe bez sprzęgła. Prowadzenie samochodu z manualną skrzynią biegów przy wpisanym kodzie 78 jest traktowane jako niespełnienie warunków posiadanych uprawnień i może skutkować konsekwencjami podczas kontroli drogowej. Jedynym sposobem na usunięcie kodu 78 z dokumentu prawa jazdy jest zdanie egzaminu praktycznego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego na pojeździe z manualną skrzynią biegów – nie da się go wykreślić na podstawie samego wniosku czy zaświadczenia.

Kod 95 w prawie jazdy – co oznacza i kogo dotyczy?

Kod 95 potwierdza posiadanie przez kierowcę świadectwa kwalifikacji zawodowej i dotyczy wyłącznie osób wykonujących zawodowo przewóz osób lub rzeczy. W praktyce oznacza to, że kod ten spotkasz przede wszystkim w prawie jazdy kategorii C, C+E, D oraz D+E (a więc u kierowców ciężarówek i autobusów) – nie dotyczy on typowego kierowcy poruszającego się prywatnie samochodem osobowym kategorii B ani motocyklem kategorii A. Aby uzyskać lub odnowić kod 95, trzeba ukończyć odpowiednie szkolenie okresowe i zdobyć wymagane kwalifikacje – bez ważnego kodu 95 osoba wykonująca zawodowo przewóz drogowy naraża się na sankcje podczas kontroli przeprowadzanej przez policję lub Inspekcję Transportu Drogowego, a konsekwencje mogą dotknąć również zatrudniającego ją przedsiębiorcy.

Czy kod w prawie jazdy ogranicza możliwość prowadzenia samochodu?

Nie każdy kod realnie ogranicza prowadzenie pojazdu – część z nich ma wyłącznie charakter informacyjny. Kody takie jak 70 (wymiana prawa jazdy) czy 71 (wtórnik prawa jazdy) jedynie informują urząd i służby o historii dokumentu i nie wpływają na zakres posiadanych uprawnień. Inaczej jest w przypadku kodów zdrowotnych (np. 01.06) i technicznych (np. 78, a także wspomniane wcześniej modyfikacje pojazdu) – te określają konkretne warunki, jakie musi spełniać zarówno kierowca, jak i pojazd, którym się porusza. Do tej grupy należą też kody ograniczające zakres jazdy, np. brak prawa ciągnięcia przyczepy czy konieczność jazdy określonego pojazdu wskazanego numerem VIN. Podczas kontroli drogowej funkcjonariusz ma prawo sprawdzić zgodność między kodami wpisanymi w dokumencie prawa jazdy a rzeczywistym sposobem, w jaki kierowca porusza się pojazdem – dlatego warto znać znaczenie kodów widniejących w swoim dokumencie, zamiast dowiadywać się o nich dopiero podczas kontroli.